Polityka wewnętrzna
W polityce wewnętrznej Dariusz I przeprowadził reformy, dzieląc imperium na 20 satrapii (prowincje zarządzane przez namiestników), wprowadzając do obiegu złote monety (darejki), porządkując podatki i finanse państwa i rozbudowując szlaki komunikacyjne, m.in. Drogę Królewską z Suzy do Sardes oraz kanał łączący Nil z Morzem Czerwonym. W 518 przed Chr. Dariusz I, który pochodził z bocznej linii Achemenidow i był zięciem Cyrusa, założył nową stolicę Persepolis, będącą równocześnie najważniejszym ośrodkiem religijnym w państwie. Pod rządami Dariusza i jego następcy Kserk-sesa I (486^165 przed Chr.) imperium perskie uzyskało największy zasięg terytorialny. Na wschodzie Dariusz dotarł aż do doliny Indusu. Wyprawa przeciwko Scytom w 513/512 przed Chr., zamieszkującym stepy nadczarnomorskie na północ od dolnego Dunaju, zakończyła się wprawdzie niepowodzeniem, ale król perski podporządkował sobie Trację i Macedonię, tym samym rozszerzając granice imperium aż do Europy. Jego ostatecznym celem był podbój północnych wybrzeży Morza Czarnego oraz obszaru egejskiego, co zapewniłoby mu panowanie na Morzu Czarnym i Morzu Egejskim. Bunt miast jońskich w zachodniej Azji Mniejszej przeciwko Persom w 500 przed Chr. rozpoczął okres tzw. wojen perskich, konfliktu militarnego między Grekami i Persami, trwającego ponad 50 lat. Dariuszowi udało się stłumić powstanie w Jo-nii, ale wyprawa odwetowa przeciwko miastom–państwom Grecji właściwej w 490 przed Chr. zakończyła się klęską Persów pod Maratonem. Dariusz zmarł w trakcie przygotowań do kolejnej kampanii przeciwko Grecji. Jego następca Kserkses I zburzył Ateny, później jednak poniósł klęskę w rozstrzygających bitwach pod Salaminą (480 przed Chr.) i Platejami (479 przed Chr.). Dopiero w 449 przed Chr. ostatecznie zawarto pokój: Persja uznała przynależność greckich miast w Azji Mniejszej do ateńskiego Związku Morskiego, Grecy zaś oddali Persom swoje kolonie na Cyprze. Już w trakcie wojen perskich wybuchały w innych częściach imperium (zwłaszcza w Egipcie i Babilonii) powstania, które powtarzały się za panowania następnych władców z dynastii Achemenidow. Głównymi ogniskami niepokojów były - obok Egiptu - Baktria, Azja Mniejsza i Fenicja. Dynastia straciła też swój dawny wigor.
Kserkses w coraz większym stopniu sta orientalnym despotą, przywiązującym najw znaczenie do ceremoniału dworskiego. Za| wania jego następców państwem w -dworskie intrygi i walki o władzę, jak w pi ku Cyrusa Młodszego, który w 401 przed CĄ powodzenia próbował obalić swego brata serksesa II (404-359 przed Chr.). Artakseii Ochos (359-338 przed Chr.) jeszcze raz zme wał wszystkie siły i w 343 przed Chr. na przywrócił imperium dawną wielkość. Jed zarówno on w 338 przed Chr., jak i jego syi w 336 przed Chr. padli ofiarą intryg dv. Ostatecznie klęska Dariusza III (336-3 Chr.) w bitwie pod Gaugamelą przeciwkJ skom króla macedońskiego Aleksandra 1111 kiego w 331 przed Chr. oznaczała koniec iir.p Achemenidow.